Dieren

Dieren uit heel Gods Woord, van de schepping en de ark tot de gelijkenissen en visioenen. Ook beeldspraak is herkenbaar aangeduid.

• Aap

  Een exotisch dier dat met de handel van Salomo wordt verbonden.

• Arend

  Een grote roofvogel, beeld van snelheid, bescherming en vernieuwde kracht.

• Basilisk

  Het traditionele oorspronkelijke lemma voor een gevaarlijke slang.

• Beer

  Een sterk roofdier dat Gods Woord gebruikt voor plotselinge en gevaarlijke kracht.

• Beesten

  Algemene vermeldingen van beesten zonder nadere soortaanduiding.

• Bij

  Een insect dat honing voortbrengt en in Gods Woord ook een beeld van een zwermende vijand is.

• Bloedzuiger

  Een parasiet die Spreuken noemt als beeld van onverzadigbare hebzucht.

• Buffel

  Een rundachtig dier dat afzonderlijk wordt genoemd.

• Das

  Een dier uit de spijswetten; de historische soortidentificatie vraagt voorzichtigheid.

• Dieren

  Algemene vermeldingen van dieren zonder nadere soortaanduiding.

• Draak

  Het oorspronkelijke dierlemma draak, letterlijk of beeldend gebruikt.

• Duif en tortelduif

  De duif die Noach driemaal uitlaat: zij keert terug, brengt een olijfblad, en blijft ten slotte weg (8:8-12). Bij het verbond met Abram horen een tortelduif en een jonge duif (15:9).

• Ezels

  Het lastdier van de aartsvaders: Abraham zadelt zijn ezel voor de tocht naar Moria (22:3), de broers reizen met ezels naar Egypte (42:26-27), en in de zegen van Jakob is Issaschar een sterk gebeende ezel (49:14).

• Gedierte

  Diergroepen die de vertaling als gedierte aanduidt.

• Geiten en bokken

  De geitenbokjes waarmee Rebekka het gerecht voor Izak maakt en de handen van Jakob bekleedt (27:9-16), de gespikkelde bokken van de kudde van Laban (30:32-35), en het bokje dat Juda aan Tamar belooft (38:17-23). In het bloed van een geitenbok wordt de rok van Jozef gedoopt (37:31).

• Geitenbokje

  Jonge geiten die de tekst afzonderlijk noemt.

• Gems

  Een wild hoefdier uit de spijswetten.

• Gier

  Een aasvogel die in de spijswetten onder de onreine vogels wordt genoemd.

• Haan

  Een boerderijdier waarvan het kraaien de nacht en de ochtend markeert.

• Haas

  Een snel wild dier dat in de spijswetten als onrein wordt gerekend.

• Hagedis

  Een kruipend dier uit de spijswetten.

• Havik

  De roofvogel die in de spijswetten wordt genoemd.

• Hen

  Een vogel die haar kuikens beschermt en zo beeld wordt van zorgende beschutting.

• Hengst

  Een mannelijk paard dat de tekst afzonderlijk noemt.

• Hert

  Een sierlijk wild dier, vaak beeld van snelheid, verlangen en levenskracht.

• Hinde

  Naftali is een losgelaten hinde; hij geeft schone woorden (49:21).

• Hond

  Een dier dat als bewaker voorkomt, maar in veel teksten een beeld van verachting draagt.

• Hyena

  Een roofdier dat in Henoch wordt genoemd.

• Kalf

  Een jong rund, genoemd bij feestmaaltijden, offers en het gouden kalf in de woestijn.

• Kamelen

  Vooral in één hoofdstuk: de knecht van Abraham reist met tien kamelen naar Mesopotamië, en Rebekka toont haar hart door ze alle te drenken (24:10-46). In het geschenk van Jakob: dertig zogende kemelinnen met hun veulens (32:15).

• Kauw

  Een vogel uit de lijsten van onreine vogels.

• Kever

  Een klein kruipend dier dat in de dierlijsten in Gods Woord wordt genoemd.

• Kikker

  Een waterdier dat in Egypte als plaag verschijnt en in Openbaring als onreine geest wordt verbeeld.

• Klipdas

  Een klein rotsbewonend dier dat in Spreuken wijs heet omdat het zijn huis in de rotsen maakt.

• Koe

  Een vrouwelijk rund, bekend uit Farao's droom van de vette en magere koeien.

• Koekoek

  Een vogel uit de lijsten van onreine vogels.

• Krokodil

  Een dier dat soms met Leviathan wordt verbonden, zonder dat iedere tekst dit zeker maakt.

• Kudde

  Een groep gehouden dieren waarvan niet altijd één soort wordt genoemd.

• Kwartel

  Een trekvogel die Israël in de woestijn als voedsel ontvangt.

• Lam

  Een jong schaap, verbonden met het paasoffer en het beeld van onschuldige overgave.

• Leeuw

  In de zegen van Jakob: Juda is een leeuwenwelp; hij kromt zich, hij legt zich neer als een leeuw (49:9) — het beeld waaruit later de Leeuw uit de stam van Juda spreekt.

• Luipaard

  Een snel gevlekt roofdier, beeld van kracht en onverwachte dreiging.

• Luis

  Het plaagdier uit de Egyptische plagen.

• Made

  Larven die met ontbinding en vergankelijkheid verbonden worden.

• Mier

  Een klein insect dat Spreuken als voorbeeld van vlijt en vooruitzien gebruikt.

• Mol

  Een klein gravend dier dat in Jesaja naast vleermuizen wordt genoemd.

• Mot

  Een insect dat kleding en bezit aantast en zo vergankelijkheid verbeeldt.

• Mug

  Een zeer klein insect dat Jezus gebruikt om uiterlijke nauwkeurigheid te ontmaskeren.

• Muilezel

  Een kruising van paard en ezel, in Gods Woord vooral een rijdier van aanzien.

• Muis

  Een klein knaagdier dat in de wet en in het verhaal van de Filistijnen voorkomt.

• Mus

  Een klein vogeltje dat Gods zorg voor het geringe leven onderstreept.

• Nachtuil

  Een nachtelijke vogel uit de lijsten van onreine dieren.

• Nijlpaard

  Het dier dat vaak met Behemoth wordt verbonden, al is die identificatie niet zeker.

• Olifant

  Een groot dier dat in de Makkabeeënboeken als oorlogsdier wordt genoemd.

• Ooi

  Vrouwelijke schapen en het ooilam.

• Ooievaar

  Een trekvogel die Gods Woord kent en in de spijswetten als onrein noemt.

• Os

  Een werkdier voor ploeg en dorsvloer, dat ook als offerdier wordt genoemd.

• Paarden

  In Genesis alleen in Egypte: het volk ruilt zijn paarden voor brood bij Jozef (47:17). Het rijdier van de macht hoort bij de wereld van Farao, niet bij de herders van Kanaän.

• Pauw

  Een exotische vogel die bij Salomo's handelsvloot wordt vermeld.

• Pelikaan

  Een watervogel die in de Psalmen en profeten het beeld van verlatenheid versterkt.

• Raaf

  De eerste vogel die de ark verlaat: hij vliegt heen en weer totdat de wateren verdrogen (8:7), en keert — anders dan de duif — niet terug.

• Rammen

  De ram die met zijn horens in het struikgewas verward zit en in de plaats van Izak geofferd wordt (22:13) — en de driejarige ram van het verbond met Abram (15:9).

• Ransuil

  Een uilensoort die in de vertaling afzonderlijk wordt genoemd.

• Ree

  Een rank hertachtig dier dat in liefdespoëzie en beelden van sierlijkheid voorkomt.

• Reiger

  Een waadvogel die in de lijsten van onreine vogels wordt genoemd.

• Roerdomp

  Een vogel van woeste en verlaten plaatsen.

• Runderen

  Van het mestkalf voor de drie gasten (18:7) tot de zeven vette en magere koeien uit de droom van Farao (41:2-4). In het geschenk van Jakob aan Ezau: veertig koeien en tien stieren (32:15).

• Schapen

  Abel is de eerste herder (4:4). De kuddes bepalen het leven van Abraham, Izak en Jakob: om waterputten wordt gestreden (26:19-22), om spikkels en strepen wordt gediend (30:32-43), en de broers van Jozef weiden de kudde als het drama begint (37:12).

• Schildpad

  Een kruipend dier uit de spijswetten, al is de historische soortidentificatie onzeker.

• Schorpioen

  Een giftig woestijndier dat gevaar en harde heerschappij verbeeldt.

• Slak

  Een klein weekdier dat in een psalm het beeld van wegsmelten en vergaan draagt.

• Slang en adder

  Listiger dan al het gedierte van het veld (3:1); door de vloek gaat hij op zijn buik en eet hij stof (3:14). In de zegen van Jakob is Dan een slang aan de weg, een adderslang aan het pad (49:17).

• Sperwer

  Een roofvogel uit de spijswetten en het boek Job.

• Sprinkhaan

  Een insect dat oogsten kan verwoesten en in de profeten een legerbeeld wordt.

• Steenbok

  Een wild hoefdier van de bergen.

• Steenuil

  Een uilensoort die in de vertaling afzonderlijk wordt genoemd.

• Stier

  Een mannelijk rund dat in offers, veeteelt en beelden van kracht voorkomt.

• Struisvogel

  Een woestijnvogel die in Job en de profeten wordt genoemd.

• Vee

  Verzamelwoord voor het tamme dier, apart geschapen op de zesde dag (1:24-25). Het vee deelt in de zondvloed én in de redding (7:14; 8:1), en de rijkdom van de aartsvaders wordt erin gemeten.

• Veulen

  Jonge paarden en ezels die als veulen worden aangeduid.

• Visarend

  Een roofvogel uit de spijswetten.

• Vissen en de grote zeedieren

  God schiep de grote walvissen — de grote zeedieren — op de vijfde dag (1:21), en de mens kreeg heerschappij over de vissen van de zee (1:26-28).

• Vleermuis

  Een nachtdier dat in de spijswetten bij de onreine dieren wordt genoemd.

• Vlo

  Het kleine dier waarmee David zichzelf tegenover Saul vergelijkt.

• Vogels

  Vogels waarvan de tekst geen afzonderlijke soort noemt.

• Vos en jakhals

  Een sluw roofdier; met jakhals verbonden aan verwoesting en verlaten plaatsen.

• Walvis

  Een groot zeedier; de Hebreeuwse term wijst niet noodzakelijk op een moderne walvissoort.

• Wesp

  Een stekend insect dat als beeld van verdrijving wordt gebruikt.

• Wilde os

  Een krachtig wild rund; welke moderne soort precies bedoeld is, blijft onzeker.

• Wolf

  Benjamin zal als een wolf verscheuren; in de morgen zal hij roof eten, en in de avond zal hij buit uitdelen (49:27).

• Worm

  Een klein dier dat verval, vernedering en sterfelijkheid in beeld brengt.

• Zeearend

  Een roofvogel uit de spijswetten.

• Zwaluw

  Een snelle trekvogel die terugkeert naar haar nest, ook nabij Gods huis.

• Zwijn

  Een wild varken, gebruikt als beeld voor wie het heilige niet waardeert.